Deprem Performans Analizinde Saha Çalışmaları (TBDY 2018 Özeti)

1. Röleve Çalışması
Mimari ve statik projeler temin edilir.
Proje bulunmuyorsa bina yerinde ölçülerek yeniden modellenir.
Kolon, kiriş, perde, döşeme ve temel sistemleri belirlenir.
Kat yükseklikleri ve taşıyıcı sistem düzeni kontrol edilir.
2. Beton Dayanımının Belirlenmesi
Ön değerlendirme için Schmidt çekici kullanılabilir.
Nihai beton dayanımı, laboratuvarda test edilen karot numuneleriyle belirlenir.
Karotlar, taşıyıcı sistemi temsil edecek şekilde farklı katlardan ve farklı taşıyıcı elemanlardan alınır.
Karot alma işlemi, yapıya en az zarar verecek noktalardan gerçekleştirilir.
3. Karot Sayısı
TBDY 2018 tek başına "her bina için şu kadar karot alınacaktır" şeklinde sabit bir sayı vermez. Karot sayısı; ilgili standartlar ve mühendislik değerlendirmesine göre belirlenir.
Genel uygulamada;
Küçük yapılarda yaklaşık 8-10 adet,
Orta büyüklükte yapılarda 10-15 adet,
Büyük ve karmaşık yapılarda ise daha fazla karot alınması gerekebilir.
Karotların yapıyı temsil edecek şekilde farklı katlardan ve farklı akslardan seçilmesi esastır.
4. Donatı Tespiti
Donatı tespit cihazları kullanılarak;
Boyuna donatı sayısı,
Donatı çapları,
Donatı yerleşimi,
Beton örtü (pas payı),
Donatı aralıkları
belirlenir.
Gerekli görülen noktalarda sınırlı sıyırma yapılarak ölçümler doğrulanabilir.
5. Etriye Kontrolü
Kolon ve kirişlerde;
Etriye çapı,
Etriye aralığı,
135° kanca detayı,
Sıklaştırma bölgeleri,
Sarılma yeterliliği
kontrol edilir.
Özellikle eski binalarda geniş etriye aralıkları ve 90° kancalı etriyeler, deprem performansını olumsuz etkileyen yaygın eksiklikler arasında yer alır.
6. Taşıyıcı Eleman Ölçüleri
Yerinde yapılan ölçümlerle;
Kolon kesitleri,
Kiriş boyutları,
Perde kalınlıkları,
Döşeme kalınlıkları
tespit edilir ve projeyle karşılaştırılır.
7. Hasar Tespiti
Saha incelemesinde;
Yapısal çatlaklar,
Beton dökülmeleri,
Donatı korozyonu,
Nem etkileri,
Önceki deprem hasarları,
Sonradan yapılan müdahaleler
kayıt altına alınır.
8. Zemin Bilgileri
Analizde;
Mevcut zemin etüt raporu,
Yerel zemin sınıfı,
Deprem tasarım parametreleri
değerlendirilir. Gerekli durumlarda yeni zemin etüdü yapılması istenebilir.
9. Bilgisayar Modeli
Toplanan tüm saha verileri mühendislik analiz yazılımına aktarılır.
Yapı, TBDY 2018 hükümlerine göre üç boyutlu olarak modellenir ve deprem etkileri altında analiz edilir.
10. Teknik Rapor
Analiz sonunda hazırlanan raporda;
Beton dayanımı,
Donatı bilgileri,
Etriye değerlendirmeleri,
Zemin verileri,
Performans sonuçları,
Taşıyıcı eleman değerlendirmeleri,
Güçlendirme ihtiyacı (varsa),
Sonuç ve mühendislik görüşü
ayrıntılı olarak sunulur.
Önemli Not
Karot sayısı, karot çapı, numune alınacak katlar ve donatı tespit sayıları her bina için aynı değildir. Bu hususlar; binanın büyüklüğü, taşıyıcı sistem özellikleri, kullanım amacı ve ilgili standartlar doğrultusunda mühendis tarafından belirlenir. Amaç, yapıyı en doğru şekilde temsil edecek kadar veri toplamak ve güvenilir bir deprem performans analizi gerçekleştirmektir.
ONOVA Afet ve Risk Akademisi
Bilimsel verilerle, güvenli yapılar için.
www.onova.com.tr